تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٤١

تفصيل آراء در مقدّمه واجب و رأى منسوب به مرحوم سيّد مرتضى

لازم نيست به وجوب واجب اين مقدّمات نيز واجب شوند .

قوله : الامر بالشّيء مطلقا : كلمه « مطلقا » قيد است براى « الشّيء » و مقصود از « الشّيء » واجب يعنى ذى المقدّمه مىباشد ، بنابراين قيد « مطلقا » براى اخراج واجب مشروط مىباشد .

قوله : ايجاب ما لا يتمّ الّا به : عبارت « ما لا يتمّ الّا به » بجاى مقدّمه استعمال مىشود .

ضمير مستتر در « لا يتمّ » به « الشّيء » كه واجب باشد راجع بوده و ضمير در « به » به ماء موصوله عود مىنمايد .

قوله : شرطا كان او سببا او غيرهما : ضمير مستتر در « كان » به « ما لا يتمّ الّا به » يعنى مقدّمه عود مىكند .

قوله : مع كونه مقدورا : ضمير مجرورى در « كونه » به ما لا يتمّ الّا به برمىگردد .

قوله : و خالف فى غيره : يعنى در غير سبب .

قوله : فقال بعدم وجوبه : ضمير در « وجوبه » به غير سبب راجع است .

قوله : و كلامه فى الذّريعة و الشّافى : ضمير مجرورى در « كلامه » به سيّد مرتضى ( ره ) عود مىكند .

قوله : و لكنّه يوهم ذلك فى بادئ الرّأى : ضمير در « لكنّه » به كلام سيّد ( ره ) راجع بوده و مشاراليه « ذلك » هذا القول مىباشد .

قوله : حيث حكى فيهما عن بعض العامّة : ضمير فاعلى در « حكى » به سيّد و در « فيهما » به ذريعه و شافى راجع است .

قوله : و قال انّ الصّحيح فى ذلك التّفصيل : ضمير در « قال » به سيّد مرتضى راجع بوده و مشاراليه « ذلك » مسئله مقدّمه واجب مىباشد .

قوله : بانّه ان كان الّذى لا يتمّ الشّيء الّا به سببا : ضمير در « بانّه » به معناى « شأن » مىباشد و « الّذى » اسم كان بوده و « سببا » خبرش مىباشد .