تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٥

دليل سوّم

فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ . *

در اين آيه شريفه زمان تسويه آدم و نفخ روح در او را خداوند ظرف مشخّص براى سجده ملائكه قرار داده و پرواضح است وقتى سجود در اين زمان واقع نشود اصل فعل ترك شده و جاى مذمّت و ملامت مىباشد .

قوله : لم يتوجّه عليه الذّمّ : ضمير مجرورى در « عليه » به ابليس راجع است .

قوله : و لكان له ان يقول : ضمير در « له » و « يقول » به ابليس عود مىكند .

قوله : بالبدار : بكسر باء يعنى پيشى گرفتن .

قوله : و لم يأت بالفعل فيه : مقصود از « فعل » سجده بوده و ضمير « فيه » به وقت معيّن راجع است .

متن :

الثّالث انّه لو شرّع التّأخير لوجب ان يكون الى وقت معيّن و اللّازم منتف .

امّا الملازمة ، فلانّه لولاه لكان الى آخر ازمنة الامكان اتّفاقا و لا يستقيم ، لانّه غير معلوم و الجهل به يستلزم التّكليف بالمحال ، اذ يجب على المكلّف حينئذ ان لا يؤخّر الفعل عن وقته مع انّه لا يعلم ذلك الوقت الّذى كلّف بالمنع عن التّأخير عنه .

و امّا انتفاء اللّازم ، فلانّه ليس فى الامر اشعار بتعيين الوقت و لا عليه دليل من خارج .

ترجمه :

دليل سوّم

دليل سوّم

اگر تأخير مشروع و جايز بود هرآينه واجب و لازم بود كه تا زمان معيّن و