تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٥٠

تفصيل

مجاز ، اشتراك معنوى ) تنها اشتراك لفظى است كه مستلزم مجاز نمىباشد و امّا آن دو قول ديگر لازمه هريك لزوم و ثبوت مجاز است .

ج : بلكه مىتوان ادّعاء نمود مجازى كه بنا بر قول اشتراك معنوى لازم مىآيد بيشتر از مجاز حاصل در حقيقت و مجاز است چه آنكه در اين قول تنها يك مجاز لازم آمده ولى در اشتراك معنوى دو مجاز مىباشد و آن عبارتست از استعمال صيغه در هريك از وجوب و ندب .

قوله : يجب المصير اليه : كلمه « مصير » يعنى متمايل شدن و ضمير در « اليه » به مجاز عود مىكند .

قوله : اذا دلّ الدّليل عليه : ضمير در « عليه » به مجاز عود مىكند .

قوله : بالادلّة السّابقة انّه حقيقة فى الوجوب بخصوصه : ضمير در « انّه » به امر و در « بخصوصه » به وجوب راجع است .

قوله : فلا بدّ من كونه مجازا فيما عداه : ضمير در « كونه » به امر و در « ما عداه » به وجوب عود مىكند .

قوله : و الّا لزم الاشتراك : يعنى اگر در ما عداى وجوب مجاز نباشد اشتراك لفظى لازم مىآيد .

قوله : اذا تعارضا : يعنى : تعارض الاشتراك و المجاز .

قوله : على ، انّ المجاز الخ : كلمه « على » يعنى از اين گذشته .

قوله : وضعه للقدر المشترك : ضمير در « وضعه » به امر راجع است .

قوله : لانّ استعماله فى كلّ واحد من المعنيين : ضمير در « استعماله » به امر راجع است .

قوله : حيث لم يوضع له اللّفظ . ضمير در « له » به كلّ واحد من المعنيين راجع است .

قوله : فيكون استعماله فيه معها : ضمير در « استعماله » به امر و در « فيه » به كلّ واحد من الوجوب و النّدب و در « معها » به قرينه راجع بوده و محتمل