تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩١
تفصيل
فى استعمال المشترك فى معانيه :
فمنعه قوم و جوّزه آخرون .
ثمّ اختلف المجوّزون ، فاكثرهم على انّه مجاز و ربّما قيل بكونه حقيقة و مجازا بالاعتبارين .
ترجمه :
اصل استعمال لفظ در معناى حقيقى و مجازى
اصل استعمال لفظ در معناى حقيقى و مجازى
ارباب اصول همانطورىكه در استعمال لفظ مشترك در معانيش اختلاف نمودهاند عينا در استعمال و به كار بردن لفظ در معناى حقيقى و مجازى با يكديگر به منازعه برخاستهاند :
دستهاى آن را منع و گروهى آن را تجويز فرمودهاند .
و جماعت مجوّزون اكثرشان برآنند كه اين استعمال مجازى مىباشد و بسا برخى گفتهاند :
باعتبار معناى حقيقى ، حقيقت و به ملاحظه معناى مجازى ، مجاز مىباشد .
تفصيل
تفصيل
در اين اصل مرحوم مصنّف اين مبحث را عنوان فرموده كه اگر لفظى را اطلاق كرده و در يك استعمال از آنهم معناى حقيقى اراده شده و هم معناى مجازى نظير آنكه گفته شود :
رايت اسدا و از آن حيوان مفترس و رجل شجاع اراده گردد آيا اين استعمال جايز است يا جايز نمىباشد همانطورىكه به كار بردن لفظ مشترك در يك استعمال از نظر ارباب فنّ مورد اختلاف و نزاع بود .
بايد گفت در آن اقوالى نقل شده ، بعضى آن را ممنوع و گروهى جايز دانستهاند .