تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٦٦
تفصيل
ترجمه :
استدلال مرحوم مصنّف بر حقيقت بودن استعمال در تثنيه و جمع
استدلال مرحوم مصنّف بر حقيقت بودن استعمال در تثنيه و جمع
مرحوم مصنّف مىفرماين :
و دليل ما بر اينكه استعمال مشترك در اكثر از معناى واحد نسبت به تثنيه و جمع حقيقت است اينكه اين دو در قوّه تكرار مفرد و عطف آنها بهم مىباشد و ظاهرا در تثنيه و جمع مجرّد اتّفاق لفظى بين آحاد كفايت مىكند بدون اينكه اتّحاد در معنا نيز معتبر باشد .
مگر نمىبينى كه مىگويند : زيدان و زيدون و الفاظى شبيه به اينها به اينكه مفرد و آحاد اين دو از نظر معنا باهم متّفق نيستند .
و اينكه بعضى تثنيه و جمع را تأويل به « المسمّى » بردهاند بعيد مىباشد .
بنابراين وقتى تثنيه و جمع در قوّه تكرار مفرد بودند پس همانطورىكه ممكنست از هريك از الفاظ مفردهاى كه لفظا باهم متّحد بوده و به يكديگر عطف شدهاند معنائى مغاير با معناى ديگرى بنحو حقيقت اراده نمود پس آنچه كه در قوّه آن است نيز همينطور مىباشد .
تفصيل
تفصيل
حاصل دليلى كه مرحوم مصنّف براى حقيقت بودن استعمال مشترك در بيش از يك معنا نسبت به تثنيه و جمع مىآورند قياسى است بشرح زير :
تثنيه و جمع در قوّه لفظ مفرد مكرّر مىباشند ، از هر مفرد مكرّرى مىتوان معانى متعدّد اراده كرد پس از تثنيه و جمع نيز كه در قوّه آن بوده مىتوان معانى متعدّد اراده نمود .