تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٢٨
اشكال در استدلال قائلين به ثبوت حقيقت شرعيّه
اشكال در استدلال قائلين به ثبوت حقيقت شرعيّه
اشكال در استدلال قائلين به ثبوت حقيقت شرعيّه
قائلين به ثبوت حقيقت شرعيّه در دليلى كه اقامه كردند گفتند :
الفاظ ، صلاة ، زكات ، صوم و حجّ به ملاحظه اينكه هرگاه اطلاق مىشوند از آنها معانى شرعيّه به ذهن آمده و چون اين تبادر و سبقت ذهنى مستند به نفس لفظ بوده و اساسا به هيچ قرينه‌اى نياز نيست لاجرم الفاظ مزبور در معانى شرعيّه بعنوان اسم و حقيقت شرعيّه شاخص شده‌اند .
در جواب مىگوييم :
در اين تقرير و كلام دو احتمال بوده و شقّ سوّم راه ندارد و آن اينست كه سبقت اين معانى از الفاظ مذكور بدون وساطت قرينه يا نسبت به اطلاق شارع مىباشد يعنى در عصر شارع و در كلام ايشان چنين بوده كه هرگاه اين الفاظ را بدون قرينه مىفرمود معانى شرعيّه براى مخاطبين و شنوندگان تبادر مىنمود .
و يا به ملاحظه عصر بعد از شارع و در كلام متشرّعه مىباشد .
اگر مقصود فرض اوّل باشد جوابش آنست كه اين ادّعائى است بدون دليل و دليل مذكور كافى در اثبات آن نمىباشد ازاين‌رو آن را انكار و منع مىنماييم .
و اگر مراد فرض دوّم مىباشد مىگوييم اگرچه اين كلام حقّ است ولى مثبت مدّعا نبوده و با آن حقيقت شرعيّه ثابت نشده بلكه حقيقت متشرّعه و عرفيّه اثبات مىشود .
قوله : و فى كلا هذين الوجهين : مقصود از « وجهين » دو بيانى است كه در ذيل « ردّ بوجهين » ذكر گرديد .
قوله : مع اصل الحجّة : مقصود از « اصل حجّت » دليلى است كه قائلين