تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٢

تعقّل در آفرينش

خارجش دانست .

آرى ، بنايى كه پايه‌هاى آن سست و لرزان و در معرض طوفان بنيان شده ويران خواهد شد و كوچكترين حادثه و باد مخالف آن را واژگون خواهد ساخت .

شود خراب بنايى كه بر لب آب است .

با ستون‌هاى گِلى ، عمارت ده و بيست طبقه كه از گزند حوادث در امان باشد نمىتوان ساخت . ساختمان چند طبقه وقتى مىتواند در برابر حوادث پابرجا بماند كه استخوان‌بندى آن بسيار محكم باشد . وقتى بناى گِل چنين باشد خانهء دل چه بايد باشد ؟

عقايدى كه در زواياى قلب ابداع و خانه‌هايى كه در جوانب آن بنيان مىگردد در هر امر ، به ويژه راجع به امور دينى و قواعد مذهبى ، چنان بايد محكم و منطقى و بر اساس برهان استوار باشند كه اغوائات اهريمنان و وساوس بدسيرتان و دغدغهء شياطين نتوانند به آنها نفوذ نموده و از قدرت و نيروى آنها بكاهند .

ايمانى كه با عاقله ، عجين و با حق اليقين قرين باشد ، هيچ گاه طوفان‌هاى شكّ و ترديد و ابرهاى تيرهء ريب و سوء ظن قادر نخواهند بود به حريم آن رخنه و آن را سست و متزلزل نمايند .

اين حقيقت و اين اصل مسلّم و اين قانون كلّى در تمام امور و مسائل فردى و اجتماعى سارى و جارى است و وقتى كه در علوم سافله تسريه داشت به حكم عقل در امر خداشناسى و مسئلهء توحيد كه اهمّ علوم و مسائل فردى و اجتماعى است و با حيات مادّى و معنوى بشر سروكار دارد و نواى دل‌انگيز براى روز قيامت ساز نموده و به آتيهء دور و درازى وعده و وعيد مىدهد ، به طريق اولى چنين علمى نمىتواند سطحى و كودكانه و بر اساس تقليد احمقانه بنيان‌گذارى شود ؛ آيات قرآن و روايات و اخبار ، اين حقيقت را به طور صريح و روشن بيان داشته است .