تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٣

تكميل نفوس و تزكيهء ارواح در كلام سعيد فرغانى

غافل و روگردان ؛ و مُقبل « 1 » و مُنهمك « 2 » در حظوظ نفسانيّه است ، حكم اين غفلت سرّ الهى وجودى و حقيقت اثر روحانى و حقيقت نفس انسانى را در بر گرفته و نفس متنزّل در اين مقام به واسطهء غلبهء احكام كثرت بر مراتب وجودى او به كلّى به انحراف از اخلاق و اوصاف ذاتى خود مبتلا شده و اثر قلب متّصف به وحدت و اعتدال ، از ناحيهء غلبهء كثرتْ مخفى و بدون اثر و در برخى از اشخاص چنان اخلاق و عادات و لوازم حيوانى غلبه مىنمايد كه شخص داخل در زمرهء ممسوخين مىشود .

نفوس منغمر در طبع و واقع در هاويهء مادّه واشخاص متنزّل در مقام و موطن طبايع و اجسام مختلفند .

برخى از اشخاص به واسطهء آن كه قلب آنها به سرعت متأثّر مىشود از سرّ وجودى مفاض بر حقيقت آنها ، به حكم :

قَبِل مَنْ قَبِلَ لا لِعِلَّةٍ ، وَرَدَّ مَنْ رَدَّ لا لِعِلَّةٍ .

ردّ و قبولش از روى علّتى نيست .

و به موجب :

جَذْبَةٌ مِنْ جَذَباتِ الْحَقِّ يُوازِى عَمَلَ الثَّقَلَيْنِ . « 3 »

يك جذبه از جذبه‌هاى حقّ با عمل جنّ و انس برابر است .

و مصداق آيهء كريمهء :

( 1 ) - مقبل : رو آورنده ، پذيرنده . ( 2 ) - منهمك : مستغرق ، فرو رفته . ( 3 ) - مشارق الدرارى ، شرح تائية ابن فارض : 33 .