تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٥

مقام وصل و هجر

جملگى اوصاف دل گردد تو را * گر كنى پاكش ز شرك ما سوا

اى اسير درد بى درمان دلت * غرقهء درياى بى پايان دلت

ديو را بيرون كن از ايوان دل * مدّتى مردانه شو دربان دل

( شاه قاسم انوار )

مقام وصل و هجر

مقام وصل و هجر

عقل اگر در عرصهء حيات و شؤون زندگى از نبوّت كمك نگيرد ،

اوّل : به دريافت حقايق معنوى موفق نشود .

دوم : اسير شهوات و هوا شده ، محجوب از تماشاى واقعيّت‌ها مىشود .

اثبات اين معنى به هيچ عنوان نياز به استدلال و حكمت ندارد ، زندگى انسان در ادوار مختلفه نشانگر اين حقيقت است .

عقل همراه با نبوّت و ولايت به فرمودهء عرفاى بزرگ مقام وصل است و خرد و عقل منهاى رسالت انبيا مقام هجر و فراق مىباشد .

مقام وصل مقام آراستگى به حقايق و صفات الهيّه و حسنات اخلاقيّه و مقام هجر و فراق مقام اوصاف رذيله و حالات شيطانى است .

خواجهء شيراز مىگويد :

ز باغ وصل تو دارد رياض رضوان آب * ز تاب هجر تو دارد شرار دوزخ تاب

( حافظ شيرازى )

عارف بزرگوار ، محمّد بن محمّد دارابى در شرح اين بيت حافظ مىگويد :

« بدان كه : وصل عبارت از معرفت حقيقى و متخلّق به اخلاق اللَّه شدن است و هجر عبارت از اوصاف ذميمه و اخلاق ناپسند است و بنابر تجسّم اعمال كه آيات و احاديث دلالت بر آن دارد معنى بيت ظاهر است ، مثل كريمهء :