تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٠
هدايت تكوينى حيوانات
شاخ‌هاى خود دستگاه گيرنده دارد ؟
جيرجيرك ، بال‌ها يا پاهاى خود را بهم مىمالد و صداى آن در شب‌هاى صاف و آرام تا يك كيلومتر مىرسد .
اين آقاى جيرجيرك براى صدا كردن جفت خود ششصد تن هوا را به حركت در مىآورد و خانم جيرجيرك هم با يك وسيلهء ديگر فيزيكى ، جواب معاشقات او را به گرمى مىدهد .
اگر جوجهء پرنده‌اى را از آشيانه خارج كنيد و در محيطى ديگر آن را بپرورانيد همين كه به مرحلهء رشد و تكامل رسيد خود شروع به ساختن لانه به سبك و طريقهء گذشتگانش خواهد كرد . آيا اعمال مشخّص و متمايزى كه از انواع مخلوفات صادر مىشود همه اتّفاقى و بر سبيل تصادف است ، يا عقل و شعورى كلى باعث صدور آنهاست ؟ »
جواب تمام سؤالاتى كه در اين زمينه‌ها شده در جملات زيباى دعا آمده :
« ثُمَّ سَلَكَ بِهِمْ طَريقَ ارادَتِهِ ، وَبَعَثَهُمْ فى سَبيلِ مَحَبَّتِهِ »
آرى ، به قول حكيم شفايى اصفهانى :
مرا به كوى تو تا رخت در گل افتادست * هزار كعبه به هر گوشهء دل افتادست
صبا به ياد تو از باغ گلفشان مىرفت * بجاى برگ گل آيينه در گل افتادست
ز دست يارى چشم كرشمه پردازش * كلاه گوشهء خورشيد در گل افتادست
به دوستى تو خصمند عالمى با من * هزار دشمن و يك دوست مشكل افتادست