تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٣٤
علم باطن
نبودى تو آن طاير لا مكان * كه در صُقْع « 1 » ، لاهوت بودت مكان
تو را بود پرواز در اوج عرش * مقيّد چرايى به زندان فرش
( ملامهدى نراقى )
علم باطن
علم باطن
ملا نعيما طالقانى كه از فلاسفهء بزرگ اسلام است ، در اواخر كتاب پرقيمت « اصل الاصول » مىگويد :
« تحصيل دانشِ باطن بر اساس استعداد هر مكلّف و طاقتش ، واجب عينى است .
دانشِ باطن ، محض آراسته شدن درون به فضايل و پيراسته شدنش از رذايل است . البتّه مقدّمهء اين حركت باطنى ، نورانيّت ظاهر به آداب و رسوم و اصول و فروع شريعت و پاك بودن تمام اعضا و حركات و افعال انسان از محرّمات شرعيّه است » .
مبنا و ريشهء اين دانش ، تحصيل اخلاق و فضايل و ملكاتى است كه از اخبار و احاديث امامان معصوم و روش و سيرهء آنان استفاده مىشود . گر چه عقل در تحصيل و حصول معارف و عمل و كوشش ، و به عبارت ديگر : حكمت عمليّه مدخليّت دارد ، ولى راه عقل راه تمام و برنامهء جامع نيست ؛ براى رشد و كمال و رسيدن به واقعيّات علميّه و عمليّه بايد عقل را با چراغ وجود اهل بيت عصمت :
نور و حرارت داد كه در آن منابع الهيّه در هيچ زمينه‌اى هيچ گونه خطا و اشتباهى نيست و در اين جهت لازم است به باب ايمان و كفر كتاب با عظمت « كافى » مراجعه
( 1 ) - صُقع : كرانه ، گوشه ، كناره .