توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٦

ضعف تأليف

ترجمه

مصنّف گويد :

تنافر مانند آنچه در قول شاعر است : و ليس قرب قبر حرب قبر ، و نيز همچون قول شاعر :

كريم متى امدحه ، امدحه و الورى معى * و اذا ما لمته ، لمته وحدى

شارح گويد :

تنافر آنست كه كلمات بر زبان سنگين بوده اگرچه هركدام به تنهائى فصيح باشد همچون قول شاعر :

و قبر حرب به مكان قفر * و ليس قرب قبر حرب قبر

كلمه [ حرب ] اسم مردى است و كلمه [ قفر ] بفتح قاف و سكون فاء مكانى كه از آب و گياه خالى باشد مىگويند .

در كتاب عجائب المخلوقات آمده كه از اجنّه نوعى مىباشد كه به آن هاتف گويند ، يكى از آنها روزى بر [ حرب بن اميّه ] صيحه و فرياد زد و در اثر اين فرياد [ حرب ] فوت كرد جنّى مزبور در بالاى سرش اين بيت را انشاء نمود .

و نيز تنافر كلمات همچون كلماتى كه در قول شاعر اين بيت است كه گفته :

كريم ، متى امدحه ، امدحه و الورى معى * و اذا ما لمته ، لمته وحدى

كلمه [ واو ] در [ و الورى ] حاليّه است و كلمه [ الورى ] مبتداء مى باشد و خبرش [ معى ] است و وجه اينكه مصنف دو مثال آورد اينست كه مثال اوّلى متناهى در ثقل بوده و مثال دوّمى ثقلش كمتر مىباشد

يا وجهش اينست كه منشأ ثقل و سنگينى در مثال اوّل نفس