توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٠

كراهت در سمع

قوله : و فيه نظر : ضمير در [ فيه ] به خلوص از كراهت در سمع راجع است .

قوله : و فيه نظر للقطع باستكراه الخ : ضمير در [ فيه ] به رجوع كراهت و عدم كراهت به طيب نغم عود مىكند .

متن : و فى الكلام خلوصه من ضعف التأليف و تنافر الكلمات و التّعقيد مع فصاحتها :

شرح عربى و الفصاحة فى الكلام خلوصه من ضعف التأليف و تنافر الكلمات و التّعقيد مع فصاحتها ، هو حال من الضّمير فى خلوصه و احترز به عن مثل زيد اجلل و شعره مستشزر و انفه مسرّج .

و قيل هو حال من الكلمات و لو ذكره بجنبها لسلم من الفصل بين الحال و ذيها بالاجنبى .

و فيه نظر لانّه حينئذ يكون قيدا للتنافر لا للخلوص و يلزم ان يكون الكلام المشتمل على تنافر الكلمات الغير الفصيحة فصيحا لانّه يصدق عليه انّه خالص عن تنافر الكلمات حالكونه فصيحة فافهم :

ترجمه

مصنف گويد :

و فصاحت در كلام خالى بودن كلام از ضعف تأليف و تنافر كلمات و تعقيد بوده در حالى كه كلماتش فصيح باشند .

شارح گويد :

عبارت [ مع فصاحتها ] عبارت مصنف حالست از ضمير در [ خلوصه ] و به اينكلمه مصنّف احتراز نمود از مثل [ زيد اجلل ] و [ شعره مستشزر ] و [ انفه مسرّج ] چه آنكه كلام در اين سه مثال فصيح نميباشد

برخى گفته‌اند : عبارت مذكور حالست از [ كلمات ] و اگر مصنف