توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٨٧

مخالفت با قياس

مبارك الاسم اعزّ اللّقب ، كريم الجرشى اى النّفس شريف النّسب .

و الاغر من الخيل ، الابيض الجبهة ثمّ استعير لكلّ واضح معروف و فيه نظر ، لانّ الكراهة فى السّمع انّما هى من جهة الغرابة المفسّرة بالوحشيّة مثل تكأكأتم و افر نقعوا و نحو ذلك .

و قيل : لانّ الكراة فى السّمع و عدمها يرجعان الى طيب النّغم و عدم الطّيب لا الى نفس اللفظ .

و فيه نظر ، للقطع باستكراه الجرشى دون النّفس مع قطع النّظر عن النّغم .

ترجمه

مصنف گويد :

گفته شده كه فصاحت در كلمه لازم دارد كه لفظ از كراهت در سمع نيز خالى باشد مانند كراهت در سمعى كه [ جرشى ] واقع در اين بيت دارد :

كريم الجرشى ، شريف النّسب .

امّا در اين گفتار نظر و مناقشه است .

شارح گويد :

چنين گفته شده كه فصاحت در مفرد آنست كه كلمه از آنچه ذكر شد و نيز از كراهت در سمع خالى و خالص باشد .

و مقصود از كراهت در سمع آنست كه لفظ بطورى باشد كه گوش را ناخوش آمده و از شنيدن آن تنفّر داشته باشد همچون كلمه [ جرشى ] در كلام ابى الطّيّب .

مبارك الاسم اغرّ اللقب * كريم الجرشى ، شريف النّسب

كلمه [ جرشى ] به معناى نفس است و كلمه [ اغرّ ] را وقتى استعمال