توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٨٤

غرابت

مسرّج الواقع فى قول العجّاج .

و عجّاج عبارت است از عبد اللّه بصرى ، كنيه‌اش ابو محمد است وى داراى ديوانى است كه از ابتداء تا انتهايش رجز مىباشد .

قوله : و سريج اسم قين : كلمه [ قين ] حدّاد يعنى آهنگر را گويند .

قوله : فان قلت لم لم يجعلوه الخ : حاصل اين سؤال چنين است :

كلمه [ مسرّجا ] را مىتوان اسم مفعول از [ سرّج اللّه وجهه ] يعنى نوّر اللّه وجهه قرار داد بنابراين معناى [ مسرّج ] منوّر مىگردد و طبق اينمعنا در آن نسبت تشبيهى نبوده و در نتيجه از غرابت خالى بوده و فصيح مىباشد .

متن : و المخالفة نحو : الحمد للّه العلىّ الاجلل .

شرح عربى و المخالفة ان تكون الكلمة على خلاف قانون مفردات الالفاظ الموضوعة اعنى على خلاف ما ثبت عن الواضع نحو الاجلل بفك الادغام فى قوله الحمد للّه العلىّ الاجلل و القياس الاجلّ بالادغام فنحو آل و ماء و ابى يأبى و عور يعور فصيح لانه ثبت عن الواضع كذلك .

ترجمه

مصنّف گويد :

و مخالفت با قياس مانند كلمه [ اجلل ] در اين عبارت الحمد للّه العلىّ الاجلل .

شارح گويد :

مخالفت با قياس آنست كه كلمه بر خلاف قانون مفردات الفاظ