توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٧١
نقد شارح بر مصنف راجع بفصاحت در مفرد
نقد شارح بر مصنف راجع بفصاحت در مفرد
نقد شارح بر مصنف راجع بفصاحت در مفرد
شارح در مقام ايراد بر مصنّف گويد :
فصاحت در مفرد نفس خلوص از معايب مذكوره نيست تا آن را بعنوان مفسّر و معرّف بتوان قرار داد بلكه خلوص را از اسباب تحقق فصاحت مىبايد شناخت و بعبارت ديگر :
خلوص از امور مذكور لازمه فصاحت در مفرد است زيرا فصاحت در مفرد عبارتست از :
جارى بودن كلمهاى بر طبق قواعد مستنبط از استقراء كلام عرب در حالى كه حروفش با هم متناسب بوده و استعمالش در السنه اعراب اصيل كثير و شايع باشد و بديهى است لازمه اين معنا اين است كه كلمه مزبور عيوب نامبرده را نداشته باشد .
توضيح
قوله : لكونها أخوذة فى تعريفها : ضمير در [ لكونها ] به فصاحت و در [ تعريفها ] به بلاغت راجعست .
قوله : لتوقفهما عليها : ضمير تثنيه بفصاحت كلام و متكلّم و ضمير مفرد مؤنث بفصاحت مفرد راجعست .
قوله : مخالفة القياس : مقصود از [ قياس ] قاعده و ضابطهاى است كه از استقراء استعمالات عرب استفاده مىشود .
متن : فالتنافر نحو : غدائره مستشزرات الى العلى .
شرح عربى فالتنافر وصف فى الكلمة يوجب ثقلها على الّلسان و