توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٥

مقاله شيخ عبد القاهر

ذلك لم يكن ، قال له ذو اليدين :

بل بعض ذلك قد كان .

و معلوم انّ الثّبوت للبعض انّما ينافى النّفى عن كلّ فرد لا النفى عن المجموع .

ترجمه

مصنّف گويد :

و اگر لفظ [ كلّ ] در حيّز نفى داخل نشود نفى شامل هرفردى مىگردد مانند فرموده نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در وقتى كه ذو اليدين بمحضر حضرتش عرض نمود : آيا نماز قصر است يا شما فراموش نموديد ؟

حضرت فرمودند : هيچيك از ايندو نبوده است .

شارح گويد :

كلمه [ الّا ] يعنى و اگر كلمه [ كلّ ] در حيّز نفى داخل نشده باشد يعنى لفظا بر نفى مقدّم شده و معمول فعل منفى باشد در اين صورت نفى تعميم پيدا كرده و تمام افراد مضاف‌اليه [ كلّ ] را شامل شده و فعل را از تمام افراد نفى مىكند .

سپس در ذيل [ ذو اليدين ] مىگويد :

اين نام شخصى از اصحاب پيامبر اكرم مىباشد .

آنگاه بدنبال [ اقصرت الصّلوة ] مىنويسد :

كلمه [ صلوة ] مرفوع است تا فاعل [ اقصرت ] باشد .

و پس از آن در ذيل [ كلّ ذلك لم يكن ] مىگويد :

اين عبارت فرموده نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است و معناى آن اينستكه :