توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٢

مقاله شيخ عبد القاهر

اينطور نيست كه شخص هرآنچه را آرزو كند درك كند بلكه پاره‌اى از آنها را درك و در بعضى ديگر مأيوس و محروم مىگردد .

قوله : و قال عبد القاهر : معطوف است به [ قيل ] .

قوله : بان اخّرت عن اداته : ضمير در [ اخّرت ] به كلمه [ كلّ ] و در [ اداته ] به نفى راجعست و مقصود از تأخير كل از ادات نفى مطلق تأخير است اعم از آنكه تأخير لفظا بوده يا رتبة باشد مثال تأخير لفظى همچون بيت ابو الطّيب و مثال تأخير رتبى نظير آنچه مصنّف مثال آورده و گفته است كلّ الدّراهم لم آخذ .

قوله : سواء كانت معمولة لاداة النّفى اولا : ضمير در [ كانت ] به كلمه [ كلّ ] راجعست .

قوله : و ليس بسديد : زيرا اين عطف از قبيل عطف خاص بر عام بوسيله [ او ] مىباشد و آن ممنوع است .

قوله : شامل لذلك : مشاراليه [ ذلك ] كون [ كل ] معمولة للفعل المنفى مىباشد .

قوله : و كذا لو عطفتها على اخّرت : يعنى در اين صورت نيز عطف سديد نيست .

قوله : لانّ التأخير عن اداة النّفى ايضا شامل له : يعنى عبارت [ التأخير عن اداة النّفى ] داراى معناى واسع و عامى است كه شامل [ او معمولة للفعل المنفى ] مىشود از اينرو با گفتن عبارت اوّلى ديگر نيازى به عبارت دوم نبود .

قوله : ان يخصّص التأخير بما اذا لم تدخل الخ : كه در اين صورت عطف آن هم بر [ داخلة ] جايز است و هم بر [ اخّرت ] و معناى