توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٦١
مقاله شيخ عبد القاهر
مذكور در كلام تلقّى گردد .
و دليل بر امريكه ذكر شد مفهوم خطاب و شهادت ذوق و استعمال مىباشد .
ولى حق از نظر ما اينستكه اينحكم كلّى و دائمى نبوده بلكه اكثرا اينطور مىباشد و برهان ما فرموده حقتعالى است كه مىفرمايد :
و اللّه لا يحبّ كلّ مختال فخور ، و نيز در مورد ديگر مىفرمايد :
و اللّه لا يحب كلّ كفّار اثيم ، و در جاى ديگر چنين آمده :
و لا تطع كلّ حلّاف مهين .
توضيح
حاصل كلام شيخ عبد القاهر اينستكه :
اگر كلمه [ كل ] بعد از نفى و ادات آن قرار گيرد اعم از آنكه ادات نفى در آن عامل نيز بوده يا چنين نباشد و اعم از آنكه خبر فعلى بوده نظير قول ابو الطّيب متنبى كه مىگويد :
ما كلّ ما يتمنّى المرء يدركه الخ .
شاهد در خبر فعلى است كه [ يتمنى ] باشد .
و يا آنكه خبر غير فعل باشد چنانچه در همين مثال به جاى [ يتمنى ] متمنى قرار دهيم .
حاصل وقتى [ كلّ ] پس از ادات نفى قرار گرفت نفى بشمول فقط تعلّق گرفته و آن را سلب مىكند نه اصل فعل را در نتيجه كلام مفيد ثبوت فعل يا وصف براى پاره‌اى از افراد مضاف‌اليه [ كلّ ] مىباشد چنانچه در بيت ابو الطّيّب معناى مقصود آنست كه :