توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٥٩

مقاله شيخ عبد القاهر

ترجمه

مقاله شيخ عبد القاهر

مقاله شيخ عبد القاهر

مصنّف گويد :

شيخ عبد القاهر در اينمقام گفته است :

اگر كلمه [ كل ] در حيّز نفى داخل شود يعنى از ادات نفى متأخر قرار گيرد مثل :

ما كلّ ما يتمنى المرء يدركه ( البيت ) .

يا معمول براى فعل منفى باشد مانند : جاء القوم كلّهم يا ما جاء كلّ القوم يا لم آخذ كلّ الدّراهم يا كلّ الدراهم لم آخذ در تمام اينصور نفى فقط به شمول توجّه پيدا كرده و كلام مفيد ثبوت فعل يا وصف براى بعض بوده يا فائده‌اش تعلّق فعل يا وصف به بعض مىشود .

شارح گويد :

ضمير مستتر در [ ان كانت ] كلمة [ كل ] مىباشد و بدنبال [ اخرت عن اداته ] مىافزايد :

اعم از آنكه [ كلّ ] معمول براى ادات نفى بوده يا نباشد ، و تفاوتى نيست بين اينكه خبر فعل بوده همچون قول الشاعر كه مىگويد :

ما كل ما يتمنى المرء يدركه * تجرى الرّياح بما لا تشتهى السّفن

ترجمه : اينطور نيست كه مرد هرآنچه را آرزو كند درك نمايد ، چه آنكه بسا باد به نحوى مىوزد كه كشتى به آن مايل نمىباشد .

يا فعل نباشد همچون قول شما كه مىگوئيد :

ما كل متمنّى المرء حاصلا .

سپس در ذيل [ او معمولة الفعل المنفى ] مىگويد :