توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٣٩
دنباله تقرير لزوم ترجيح تأكيد بر تاسيس در صورت تقديم
انسانها كاتب نيستند كه سالبه جزئيّه باشد نيز تحقق يافته است .
قوله : لانّه قد حكم فى المهملة الخ : ضمير در [ لانّه ] به معناى [ شأن ] است .
مؤلف گويد :
تعبير شارح در اين مقام كه گفته [ لانّه حكم فى المهملة بنفى القيام ] حسن ندارد و بهتر بود كه عبارت اينطور گفته مىشد [ لانّه حكم فى المهملة بثبوت عدم القيام ] زيرا كلام در معناى قضيّه معدولة المحمول است كه از اقسام موجبه محسوب مىشود و پرواضح است كه در تفسير قضيّه موجبه نبايد گفته شود در آن حكم به نفى محمول مىگردد .
قوله : و ايّا ما كان : تنوين در [ ايّا ] عوض از مضاف‌اليه بوده و كلمه [ ما ] زائده و [ كان ] تامّه است و تقدير عبارت چنين مىباشد و اىّ فرض ثبت چه نفى قيام را براى جميع افراد اثبات كرده و چه براى بعض .
قوله : و كلّما صدق نفى القيام عن البعض : اين عبارت مدلول سالبه جزئيّه مىباشد .
قوله : صدق نفيه عمّا صدق عليه الانسان : ضمير در [ نفيه ] به قيام راجع بوده و اين عبارت مدلول موجبه مهمله معدولة المحمول مىباشد .
قوله : فهى فى قوة السّالبة الجزئيّة : ضمير [ هى ] بموجبة مهمله معدولة المحمول راجعست .
قوله : المستلزمة نفى الحكم عن الجملة : كلمه [ المستلزمة ] صفت است براى [ السّالبة الجزئيّة ] و كلمه [ عن ] به معناى [ على ] بوده و