توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٧٠

آوردن عطف براى مسنداليه

در آيه ( 24 ) از سوره ( سباء ) به همين منظور از كلمه ( او ) استفاده شده :

[ و انّا او ايّاكم لعلى هدى او فى ضلال مبين ] .

8 - به منظور دلالت بر اباحه مانند : ليدخل الدّار زيد او عمرو .

9 - به جهت افاده تخيير بين دو امر مانند : تزوّج هندا او اختها .

و در فرق بين دو معناى اخير گفته‌اند : اباحه آن است كه جمع بين متعاطفين ممكن باشد ولى در تخيير چنين نيست .

متن : و امّا فصله فلتخصيصه بالمسند .

شرح عربى و امّا فصله اى تعقيب المسند اليه بضمير الفصل و انّما جعله من احوال المسند اليه لانّه يقترن به اوّلا و لانّه فى المعنى عبارة عنه و فى اللفظ مطابق له .

فلتخصيصه اى المسند اليه بالمسند يعنى لقصر المسند على المسند اليه لانّ معنى قولنا زيد هو القائم ان القيام مقصور على زيد لا يتجاوزه الى عمرو فالباء فى قوله ( فلتخصيصه بالمسند ) مثلها فى قولهم [ خصّصت فلانا بالذّكر ] اى ذكرته دون غيره كانّك جعلته من بين الاشخاص مختصّا بالذّكر اى منفردا به و المعنى ههنا جعل المسند اليه من بين ما يصحّ اتّصافه بكونه مسند اليه مختصا بان يثبت له المسند كما يقال فى [ ايّاك نعبد ] معناه نخصّك بالعبادة و لا نعبد غيرك .

ترجمه

مصنّف گويد :

اما فصل آوردن مسنداليه ، پس براى تخصيص دادن آن بمسند مىباشد .

شارح گويد :

مقصود از [ فصل ] آنست كه بدنبال مسنداليه ضمير فصل بياورند