توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٤١

نقد شارح

ندارد زيرا كلمه [ وحدى ] حال و [ لا غيرى ] معطوف به مسنداليه است و تأكيد اصطلاحى نمىباشند .

2 - تأكيد مسنداليه مفيد تقرير حكم نيست و در مثال [ انا عرفت ] كه احيانا حكم تقرير شده معلول تأكيد مسنداليه نيست بلكه منشأ آن تقديم مسنداليه است كه موجب تكرار اسناد شده و در نتيجه منجر به تأكيد آن گرديده است .

قوله : تحقيق مفهومه و مدلوله : ضميرهاى مجرورى به [ مسنداليه ] راجعند .

يعنى مقصود صرفا تأكيد لفظ مسنداليه نبوده بلكه مراد اثبات مدلول و تحقيق مفهوم آن مىباشد .

قوله : اعنى جعله مستقرّا : تفسير است براى [ تحقيق مفهوم مسنداليه ] بنابراين ضمير در [ جعله ] بمفهوم يا مدلول راجعست .

قوله : بحيث لا يظنّ به غيره : ضمير فاعلى در [ لا يظنّ ] به سامع راجع بوده و كلمه [ با ] در [ به ] به معناى [ من ] و ضمير مجرورى آن بمسنداليه راجعست چنانچه ضمير در [ غيره ] نيز چنين است .

قوله : او عن حمله على معناه : يعنى : ظنّ المتكلّم غفلة السامع عن حمل المتكلّم للمسند اليه على معناه .

بنابراين ضمير در [ حمله ] بمتكلّم و در [ معناه ] به مسنداليه راجع است .

قوله : و قيل المراد الخ : اينقول در مقابل گفته شارح است چه آنكه شارح مىگويد مقصود مصنّف از [ تقرير ] فقط تقرير مسنداليه است ولى قائل مىگويد منظور مصنّف اعم است از تقرير محكوم‌عليه و حكم .