توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٤

نكره آوردن مسنداليه

[ فقد كذبت الخ ] مىگويد :

اين مثال ناظر است به تكثير و مثال [ آيات عظام ] ناظر است به تعظيم .

و گاهى تنكير براى تحقير و تقليل هردو مىباشد مانند : حصل لى منه شئ يعنى حقير قليل .

شرح فارسى :

توضيح

و به همان فرقيكه شارح اشاره نمود مصنّف نيز اشاره كرده و مىگويد : گاهى نكره آوردن به منظور تعظيم و تكثير هردو است مانند آيه شريفه ( 4 ) از سوره ( فاطر ) : [ و ان يكذّبوك فقد كذّبت رسل من قبلك ] ، كه اين آيه شريفه شاهد براى تكثير است و مانند ذو و آيات عظام كه شاهد براى تعظيم است كما اينكه در بعضى از موارد نكره آوردن به منظور افاده تحقير و تقليل با هم مىباشد همچون مثاليكه شارح آورده .

امّا اينكه شارح از عبارت مصنّف در اينمقام استفاده فرق بين تعظيم و تكثير و همچنين بين تحقير و تقليل نموده ظاهرا بقرينه عطف باشد چه آنكه متعاطفين در باب عطف نسق لازمست با هم متغاير باشند و چون مصنّف تعظيم و تكثير را با واو عطف نمود بمقتضاى قاعده مزبوره مفيد تغاير ايندو است همانطوريكه در تحقير و تقليل نيز چنين است .

متن : و من تنكير غيره للافراد او النّوعيّة نحو و اللّه خالق كلّ دابّة من ماء و للتعظيم نحو فأذنوا بحرب من اللّه