توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤١٥
معرف باضافه مسنداليه
[ جثمان ] شخص بوده و منظور از [ موثّق ] مقيّد به غلّ و زنجير مىباشد .
و لفظ اين بيت خبر و معنايش تأسف و اظهار حسرت و اندوه مىباشد .
شرح فارسى :
توضيح
معرف باضافه مسنداليه
معرف باضافه مسنداليه
گاهى مسنداليه را كه نكره است به يكى از معارف اضافه نموده و آن را بدينوسيله معرفه مىكنند و اين نيز به جهت مقاصدى استكه در ذيل تشريح مىشود .
1 - در جائى كه اختصار گوئى مطلوب بوده از طرفى و اضافه از اخصر طرق تعبير مىباشد چنانچه در بيت جعفر بن عليّه حارثى به همين منظور مسنداليه معرف باضافه آورده شده :
هواى مع الرّكب اليمانين مصعد * جنيب و جثمانى بمكّة موثق
يعنى : معشوق و محبوبه من با شترسواران يمنى مىرود در حالى كه جسم من در مكه محبوس و گرفتار است شاهد در هواى است كه از گفتن [ الذى اهواه ] و امثال آن مختصرتر است .
قوله : لانّها اى الاضافه : مقصود از [ اضافه ] معرّف به اضافه است .
قوله : نحو هواى الخ : چنانچه ذكر شد اين بيت از جعفر بن علية الحارثى است كه وى را بجرم كشتن يكى از افراد بنى عقيل در مكه زندانى نمودند و در همين اوان قافله‌اى از يمن بمكّه مىآمد كه در ؟ ؟ ؟ مكه ايشان محبوبه و معشوقه جعفر بود و پس از اندكى درنگ رهسپار به بيرون از مكه شدند و جعفر با حالى اندوهگين و قلبى حسرت‌زده بيت