توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٠

اسم اشاره آوردن مسنداليه

و لفظ ذلك صالح للاشاره الى كلّ غائب عينا كان او معنا و كثيرا ما يذكر المعنى الحاضر المتقدّم بلفظ ذلك فانّ المعنى غير مدرك بالحس فكانّه بعيد .

ترجمه

مصنّف گويد :

د : به منظور تحقير مسنداليه به واسطه قريب قرار دادنش مانند آيه شريفه : [ هذا الّذى يذكر آلهتكم ] .

ه : به جهت بزرگداشت مسنداليه بواسطه بعيد قرر دادنش مثل فرموده حقتعالى : [ الم ، ذلك الكتاب ] .

و : به قصد تحقير نمودن مسنداليه بواسطه بعيد قرار دادنش چنانچه گفته مىشود : ذلك اللعين فعل كذا .

شارح گويد :

ضمير در [ تحقيره ] بمسنداليه راجعست و سپس در ذيل [ الم ذلك الكتاب ] مىگويد :

چه آنكه بعد درجه قرآن و رفعت محلّش بمنزله بعد مسافت قرار داده شده و در دنبال [ ذلك اللعين الخ ] مىنويسد :

زيرا بعد و دورى شخص لعين از ساحت حضور و داخل نكردنش در زمره مخاطبين بمنزله بعد مسافت قرار داده شده .

و لفظ [ ذلك ] براى اشاره نمودن بهرغائبى چه ذات بوده و چه معنا صلاحيّت دارد .

و بسيار شده كه معناى حاضرى متقدّم را به لفظ [ ذلك ] مورد اشاره قرار مىدهند زيرا معنا بملاحظه آنكه با حس درك نمىشود پس گويا بعيد محسوب شده و به اين اعتبار با [ ذلك ] به آن اشاره مىگردد .