توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٧١

خطاء خلخالى و كلام شارح

زوال المودّة و يقرّه حتّى كانّه برهان عليه و هذا معنى تحقيق الخبر و هو مفقود فى مثل انّ الّذين سمك السّماء اذ ليس فى رفع اللّه السماء تحقيق و تثبيت لبنائه لهم بيتا فظهر الفرق بين الايماء و تحقيق الخبر .

ترجمه

مصنّف گويد :

يا آن را وسيله براى تعظيم شأن غير خبر قرار ميدهند مانند : انّ الّذين كذّبوا شعيبا كانوا هم الخاسرين و گاهى قرار داده مىشود وسيله جهت تحقّق خبر .

شارح گويد :

ضمير در [ شأن غيره ] به خبر راجعست ، آنگاه در مثاليكه مصنّف آورده مىگويد :

پس در اين آيه اشاره شده باينكه خبر مبنى عليه از ضرر و خسران اخبار كرده و دلالت بر تعظيم شأن شعيب پيغمبر عليه السلام دارد .

و بسا آن را وسيله براى اهانت و تحقير شأن خبر قرار مىدهند مانند : انّ الّذى لا يحس معرفة الفقه قد صنّف فيه يا چنانچه گاهى آن را براى اهانت بشأن غير خبر مىآورند نظير :

انّ الّذى يتبع الشّيطان فهو خاسر .

سپس بدنبال [ و قد يجعل ذريعة الى تحقّق الخبر ] مينويسد :

مقصود از [ تحقق الخبر ] اينست كه آن را محقّق و ثابت قرار مىدهند مانند : انّ التى ضربت بيتا مهاجرة الخ ، چه آنكه در زدن و ساختن خانه در كوفه و مهاجرت بسوى آن اشاره استكه طريق بناء خبر از اموريست كه از زوال محبّت و انقطاع مودّت خبر مىدهد ، سپس زوال مودّت را تثبيت و تقرير نموده حتى گويا بر آن برهان اقامه