توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٧

موصول آوردن مسنداليه

بر چه بناء شده است آيا بر ثواب يا عقاب مدح يا ذمّ و غير آن استوار گرديده است .

سپس گويد :

بدرستيكه در آيه شريفه [ انّ الّذين الخ ] ايماء و اشاره است به اينكه خبريكه مسنداليه بر آن بناء شده از جنس عقاب و اذلال است .

بعد گويد :

و از اشتباهاتى كه در اينمقام شده آنكه كلمه [ وجه ] در [ وجه بناء الخبر ] را بعضى به [ علّت ] و [ سبب ] تفسير كرده‌اند و درباره آن بطور مستوفى و مفصل در كتاب مطوّل سخن گفته‌ايم .

سپس مىگويد :

ضمير در [ انّه ] به ايماء به وجه الخبر راجعست نه صرف آنكه مسند اليه را موصول بياورند چنانچه برخى چنين توهّم كرده‌اند .

و كلمه [ ذريعه ] به معناى وسيله است و ضمير در [ شأنه ] به خبر راجع بوده و كلمه [ سمك ] به معناى [ رفع ] است و از [ بيتا ] كعبه يا بيت شرف و مجد را اراده نموده و مقصود از [ اعزّ ] و [ اطول ] آن است كه ستونهاى بيت از ستونهاى هربيتى بلندتر مىباشد پس در قول قائل كه گفته : [ انّ الذين سمك السّماء ] اشاره است باينكه خبرى كه بر مسنداليه بناء شده از جنس رفعت و بناء است چنانچه اهل ذوق سليم آن را درمىيابند .

سپس در آن تعريض و كنايه است به تعظيم بناء بيت خودش چون كسى آن را بناء نموده كه آسمانى را كه بنائى عظيم‌تر از آن نيست به پا داشته است .