توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٧

كلام بعضى از ادباء

قوله : و ملابسها : يعنى ملابس النّار .

قوله : و يلزمه انّه جهنّمى : ضمير در [ يلزمه ] به ملابس النّار راجعست چنانچه ضمير در [ انّه ] نيز به آن راجعست .

قوله : و هذا القدر كاف فى الكناية : مقصود از [ هذا القدر ] انتقال از ملزوم به لازمست .

قوله : و يراد به لازمه : ضميرهاى مجرور در [ به ] و [ لازمه ] به حاتم راجعست .

قوله : لا الشخص المسمّى بحاتم : مقصود حاتم طائى مىباشد

قوله : و لم يقل به احد : ضمير در [ به ] به كونه كناية راجع است .

متن : و بالموصوليّة لعدم علم المخاطب بالاحوال المختصة به سوى الصّلة كقولك : الّذى كان معنا امس رجل عالم او استهجان التّصريح بالاسم او زيادة التقرير نحو [ و راودته التى هو فى بيتها عن نفسه ] او التفخيم [ نحو فغشيهم من اليمّ ما غشيهم ] او تنبيه المخاطب على الخطاء نحو :

انّ الذين ترونهم اخوانكم * يشفى غليل صدورهم ان تصرعوا

او الايماء الى وجه بناء الخبر نحو : [ انّ الذين يستكبرون عن عبادتى سيدخلون جهنّم داخرين ]

ثمّ انّه ربّما جعل ذريعة الى التعريض بالتّعظيم لشأنه نحو :

انّ الذى سمك السماء بنى لنا * بيتا دعائمه اعزّ و اطول

او شأن غيره نحو [ انّ الذين كذّبوا شعيبا كانوا هم الخاسرين ]

و قد يجعل ذريعة الى تحقق الخبر .