توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٥

[ فهرست مطالب كتاب مفتاح العلوم ]

متن : نفعا .

شرح عربى تمييز من اعظم .

ترجمه

شارح گويد :

كلمه [ نفعا ] در متن تمييز است از [ اعظم ] .

شرح فارسى :

توضيح

تمييز عبارتست از نكره‌اى كه ابهام در چيزى را رفع كند و آن يا از ذات است و يا از نسبت .

ذات نيز يا مقدار است و يا غير مقدار .

اگر تمييز رفع ابهام از مقدار نمود كه غالبا نيز چنين است نصب آن كثير و جرّش قليل است و اگر از غير مقدار بود به عكس مىباشد .

و تميزى كه رافع ابهام از نسبت باشد بر سه قسم است :

1 - رفع ابهام از نسبت در جمله .

2 - رفع ابهام از نسبت در شبه جمله .

3 - رفع ابهام از نسبت بين مضاف و مضاف‌اليه .

و كلمه [ نفعا ] در عبارت متن از قبيل قسم سوّم يعنى رافع ابهام از نسبت اضافى است چه آنكه [ اعظم ] مضاف و [ ما صنّف ] مضاف اليه است .

متن : لكونه احسنها ترتيبا :

شرح عربى اى القسم الثالث احسنها اى احسن الكتب المشهورة ترتيبا

هو وضع كل شئ فى مرتبته .