توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٧

حذف مسنداليه و غرض از آن

ضرب المثل تعبير مىكنند چنانچه گويند : رمية من غير رام كه تقدير هذه رمية مصيبة من غير رام مصيب مىباشد .

تركيب مذكور از ضرب‌المثل‌هاى شايع و مطّردى است كه در موردى استعمال مىشود كه از شخصى كار شايسته‌اى سر زند كه اهليّت اينمعنا را نداشته باشد .

د : به جهت ترك مسنداليه در تراكيبى كه نظير تركيب منظور است مثلا در مقام مدح يا ذمّ و يا ترحّم مسنداليه را محذوف و عبارت بعد از مرفوع قرار داده تا خبر محذوف باشد لذا به همين قياس ما نيز در هر تركيبى كه صلاحيّت اينمعنا را داشته باشيم مجازيم چنين كنيم .

مدح مانند : الحمد للّه اهل الحمد اى هو اهل الحمد .

ذم مانند : اعوذ باللّه من الشّيطان الرّجيم اى هو الرّجيم .

ترحّم مانند :

الهى عبدك العاصى اتاكا * مقرّا بالذّنوب و قد دعاكا

اى هو العاصى .

قوله : الامور العارضة له : ضمير در [ له ] به مسنداليه عائد است .

قوله : من حيث انّه مسند اليه : ضمير در [ انّه ] به مسند اليه راجع است .

قوله : قدّم المسند اليه على المسند لما سيأتى : مقصود ركن اعظم بودن مسند اليه مىباشد .

قوله : قدّمه على سائر الاحوال الخ : شارح علّت تقديم حذف بر ساير احوال را اينطور مىآورد كه حذف يعنى عدم الاتيان و