توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٥

[ مقاله مترجم ]

و حاصلها ان يشبه الفاعل المجازى بالفاعل الحقيقى فى تعلّق وجود الفعل به ثمّ يفرّد الفاعل المجازى بالذّكر و ينسب اليه شئ من لوازم الفاعل الحقيقى .

ترجمه

مصنّف گويد :

سكّاكى مجاز عقلى را منكر شده در حالى كه معتقد شده باينكه آنچه گذشت از مثالهاى مجازى عقلى و اشباه آنها تمام استعاره بالكنايه است بنابر اينكه مقصود از [ ربيع ] فاعل حقيقى بوده و قرينه‌اش آنست كه انبات به آن نسبت داده شده است و به همين قياس است امثله ديگر .

شارح گويد :

ضمير منصوبى در [ انكره ] به مجاز عقلى راجعست و فاعل آن كلمه [ السكّاكى ] در عبارت متن .

سكّاكى مىگويد :

آنچه از نظر من حق و مسلّم است آنكه بايد مجاز عقلى را در سلك استعاره بالكنايه آورد به اين نحو كه [ ربيع ] را استعاره بالكنايه از فاعل حقيقى بايد قرار داد و اين بواسطه مبالغه در تشبيه است و قرينه بر آن اسناد انبات به ربيع مىباشد و همين معنا مقصود مصنّف است كه مىگويد [ ذاهبا الى انّ ما مرّ ] .

و مقصود از [ ما مر ] مثالهائى استكه گذشت .

آنگاه در ذيل [ استعاره بالكنايه ] مىگويد :

استعاره بالكنايه نزد سكّاكى آنست كه مشبه را ذكر نموده و به واسطه قرينه از آن مشبّه‌به اراده شود و مقصود از قرينه آنست كه به مشبه