توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٠
جريان مجاز عقلى در انشاء
خواسته شده زيرا وى سبب و آمر مىباشد و همچنين قول شما كه ميگوئى :
لينبت الرّبيع ما شاء ( بايد بهار آنچه را كه بخواهد بروياند )
و نيز مانند :
و ليصم نهارك ( بايد روز شما روزه بگيرد ) ، و نظير :
و ليجد جدّك ( بايد سعى شما سعى نمايد ) و آنچه شبيه به اين امثله است يعنى عبارات و مثالهائيكه در آن امر يا نهى به چيزى كه صدور فعل يا ترك از آن مطلوب نيست نسبت داده شده است و همچنين قول شما كه مىگوئى :
ليت النهر جار ( كاشكى نهر جارى مىشد ) و مانند فرموده حق تعالى :
[ أصلوتك تأمرك ] ( آيا نماز تو امر نموده است ) .
شرح فارسى :
توضيح
جريان مجاز عقلى در انشاء
جريان مجاز عقلى در انشاء
بحث حقيقت و مجاز عقلى تنها در اخبار نيست بلكه در نسب انشائيّه نيز جاريست و از مجرّد عنوان نمودن اين مبحث در احوال اسناد خبرى توهّم نشود كه در غير اخبار مجاز عقلى جريان ندارد .
از امثله مجاز عقلى در انشاء مثالهاى ذيل است :
1 - [ يا هامان ابن لى صرحا ] : سوره ( غافر ) آيه ( 36 ) ، كه در اين آيه شريفه فرعون به هامان فرمان ساختن قصر مىدهد با اينكه ساختن قصر در حقيقت فعل كارگران و عمله‌جات است و مىبايد در واقع به