توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٥

ملابسات و متعلقات فعل

بود كه مصنف براى آن به مثل : جدّ جدّه مثال مىزد چه آنكه [ شعر ] در اينجا به معناى مفعول است .

و مثال [ نهاره صائم ] براى اسناد به زمان و مثال [ نهر جار ] براى اسناد به مكان شاهد است زيرا شخص در روز صائم و آب در نهر جارى مىباشد .

و در ذيل [ بنى الامير المديند ] مىگويد :

مثال است براى اسناد به سبب و پس از آن مىنويسد :

شايسته است دانسته شود كه مجاز عقلى در نسبت غير اسنادى نيز همچون نسبت ايقاعى جارى مىشود مانند اعجنى انبات الرّبيع البقل و جرى الانهار .

چنانچه خداوند متعال مىفرمايد : فان خفتم شقاق بينهما .

و نيز نسبت ايقاعى همچون : مكر الّليل و النّهار و نومّت الّليل و اجريت النّهر .

همانطوريكه حضرت حقتعالى ميفرمايد : و لا تطيعوا امر المسرفين .

ولى تعريفيكه مصنّف نموده فقط براى نسبت اسنادى است مگر آنكه بگوئيم مقصودش از اسنادى ، مطلق نسبت و اسناد مىباشد .

و در اين مقام مباحث نفيسى است كه ما آنها را در شرح يعنى مطوّل زينت‌بخش كتاب قرار داده‌ايم .

شرح فارسى :

توضيح

براى فعل متعلّقاتى است از جمله :