توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٦
[ ظرف بودن كلمه لما ]
[ ظرف بودن كلمه لما ]
[ ظرف بودن كلمه لما ]
ب : آنكه مرجع ضمير قرار گرفته است و غير از اسم هيچيك از فعل و حرف براى اين امر صلاحيّت ندارند .
قوله : و الفاء لازمة له : يعنى فاء براى لفظ [ امّا ] لازم است پس ضمير در [ له ] به [ لفظ امّا ] راجعست ولى مقصود از [ امّا ] جواب امّا مىباشد .
قوله : غالبا : اشاره است بموارد ششگانه‌اى كه دخول فاء بر جواب شرط لازمست و شرح آن چنانچه گفته شد مناسب با اين مقام نبوده و در ابحاث نحوى بايد تقرير شود .
متن : فلما :
شرح عربى هو ظرف بمعنا اذ ، يستعمل استعمال الشرط و يليه فعل ماض لفظا او معنى .
ترجمه
شارح گويد كلمه لمّا ظرف است به معناى اذ و همچون ادات شرط استعمال مىگردد و جمله شرطيّه بعد از آن يا فعل ماضى لفظى است و يا ماضى معنوى .
شرح فارسى :
توضيح
مؤلف گويد :
البته [ لمّا ] موقعى ظرف و به معناى اذ مىباشد كه بعدش دو جمله يكى بعنوان شرط قرار گرفته باشد و ديگرى بعنوان جواب و در غير اين صورت از حروف نافيه محسوب مىگردد .
تبصرة
در بعضى از نسخ بجاى ( اذ ) اذا ضبط شده چنانچه در