توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٩

فائده خبر و لازمه فائده خبر

قوله : افاد انّه عالم به : ضمير در [ افاد ] و [ انّه ] بمتكلّم عود مىكند و ضمير در [ به ] به حكم برمىگردد .

قوله : بناء على انّه من شأنه : ضمير در [ انّه ] و [ شأنه ] به هذا الحكم راجعست .

قوله : و يستفاد منه : ضمير در [ منه ] به خبر راجع است .

قوله : سمحنا بها فى الشّرح : كلمه [ سمح ] به معناى جود و اعطاء است و مراد از آن در اينجا به معناى ذكر مىباشد .

متن : و قد ينزّل العالم بهما منزلة الجاهل لعدم جريه على موجب العلم .

شرح عربى و قد ينزّل المخاطب العالم بهما اى بفائدة الخبر و لازمهما منزلة الجاهل فيلقى اليه الخبر و انكان عالما بالفائدتين لعدم جريه على موجب العلم فانّ من لا يجرى على مقتضى علمه هو و الجاهل سواء كما يقال للعالم التّارك للصلاة : الصلاة واجبة .

و تنزيل العالم بالشّئ منزلة الجاهل به لاعتبارات خطابيّة كثير فى الكلام منه :

قوله تعالى و لقد علموا لمن اشتراه ماله فى الآخرة من خلاق و لبئس ما شروا به انفسهم لو كانوا يعلمون بل تنزيل وجود الشئ منزلة عدمه كثير منه :

قوله تعالى و ما رميت اذ رميت و لكن اللّه رمى .

ترجمه

مصنّف گويد :

و گاهى عالم به حكم و لازمه آن را بمنزله جاهل قرار مىدهند زيرا وى بر موجب علمش رفتار نمىكند .