توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٥

اشكال و جواب

خبر باشد در صورت عدم علم بطريق اولى بايد چنين باشد .

قوله : و قيل صدق الخبر الخ : قائل اينقول نظام مىباشد و اين مصنّف نامى از قائل نبرد و فعل را به صورت مجهول آورد اشاره است به تضعيف و تسخيف اينقول .

قوله : مطابقته لاعتقاد المخبر : ضمير در [ مطابقته ] بخبر راجع است .

قوله : فيعمّ العلم و الظنّ : ضمير فاعلى در [ يعمّ ] به حكم ذهنى راجع است .

قوله : و هذا يشكل بخبر الشّاك : مشاراليه [ هذا ] تعريف نظام مىباشد .

قوله : بعدم الاعتقاد فيه : ضمير در [ فيه ] به شاك راجع است .

قوله : فيلزم الواسطة و لا يتحقق الانحصار : با اين‌كه نظام خود از قائلين بانحصار خبر در صدق و كذب مىباشد .

قوله : اللّهم الّا ان يقال انّه كذب : ضمير در [ انّه ] بخبر شاك راجعست .

قوله : صدق عدم مطابقته الاعتقاد : زيرا قضيه سالبه هم با سالبه بانتفاء محمول صادق است و هم با سالبه به انتفاء موضوع ، بنابراين قضيّه زيد ليس بقائم دو فرد دارد :

الف : زيد باشد ولى قائم نباشد .

ب : اساسا زيد در خارج وجود نداشته باشد .

قوله : فليطالع ثمّة : كلمه [ ثمّة ] اسم اشاره است و [ تاء ]