توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠

[ كلام در اطراف كلمه آل ]

زبانى بر كسى كه فصل الخطاب داده شده است .

شارح گويد فصل به معناى اسم مفعول يعنى مفصولست و اضافه [ فصل ] به [ خطاب ] از قبيل اضافه صفت بموصوف مىباشد فلذا در مقام تفسير كلمه مزبور را به [ الخطاب المفصول ] تبديل نموده و سپس آن را چنين تشريح مىكند :

خطاب مفصول عبارتست از كلام بيّن و آشكار و روشنى كه هر مخاطبى آن را واضح و بدون ابهام بيابد و بر او اشتباه نشود .

و پس از آن احتمال دومى را ذكر نموده و مىگويد :

ممكن است فصل به معناى [ فاصل ] باشد بنابراين معناى آن اينست :

خطاب فاصل عبارتست از كلاميكه حق را از باطل جدا نمايد .

قوله : من يخاطب به : ضمير در [ به ] به الخطاب راجعست .

قوله : و لا يلتبس عليه : ضمير مستتر در [ يلتبس ] بخطاب و در [ عليه ] به من يخاطب‌به راجعست .

متن : و على آله :

شرح عربى اصله ، اهل بدليل اهيل .

خصّ استعماله فى الاشراف و اولى الخطر .

ترجمه

و درود قلبى بر دودمان حضرتش باد .

شارح در ذيل [ و على آله ] مىگويد :

اصل [ آل ] اهل بوده بدليل استعمال اهيل در تصغير آن اين كلمه را در مقام استعمال اختصاص به اشراف و صاحبان عظمت داده‌اند