توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩٣

خبر و انشاء

قوله : او بالعكس : يعنى گفته شود [ زيد قائم نيست ] در حالى كه خارجا اينطور نبوده و زيد قائم باشد .

قوله : لم يكن لنسبته خارج كذلك : مقصود از [ كذلك ] تطابقه او لا تطابقه مىباشد .

قوله : و تحقيق ذلك : مشاراليه [ ذلك ] فرق بين انشاء و خبر مىباشد .

قوله : و يكون اللفظ موجدا لها : ضمير در [ لها ] به نسبت راجع است .

قوله : من غير قصد الى كونه دالّا الخ : ضمير در [ كونه ] به لفظ راجع است .

قوله : او تكون نسبته بحيث يقصد الخ : ضمير در [ نسبته ] بكلام راجع است .

قوله : انّ لها نسبة خارجيّة : ضمير در [ لها ] به نسبت عائد است .

قوله : تطابقه او لا تطابقه : ضمير فاعلى در هريك از دو فعل به نسبت و ضمير مفعولى آنها بخارج راجعست .

قوله : لا بدّ ان تكون بين الشيئين : مقصود از [ شيئين ] موضوع و محمول و بعبارت ديگر مسنداليه مىباشد .

قوله : سواء قلنا انّ النّسبة من الامور الخارجيّة الخ : اشاره است به دو قوليكه در وجود نسبت بين ارباب فن مىباشد چه آنكه در وجود نسب و اضافات دو رأى مىباشد :

1 - مذهب حكماء .