توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٥

وجه تقديم معانى بر بيان

و ضمير مفعولى بمعانى عود مىكند .

قوله : و هو مرجع علم المعانى : ضمير [ هو ] به رعاية المطابقة الخ راجعست و تذكير آن باعتبار خبرش يعنى [ مرجع ] مىباشد

قوله : و هو ايراد المعنى الواحد : ضمير [ هو ] به [ شئ آخر ] راجعست .

شرح عربى و هو علم اى ملكة يقتدر بها على ادراكات جزئيّة و يجوز ان يريد به نفس الاصول و القواعد المعلومة و لاستعمالهم المعرفة فى الجزئيات قال :

تعرف به احوال اللفظ العربى اى هو علم يستنبط منه ادراكات جزئيّة و هى معرفة كل فرد من جزئيّات الاحوال المذكورة بمعنى انّ اىّ فرد يوجد منها امكننا ان نعرفه بذلك العلم .

ترجمه

شارح گويد :

علم معانى عبارتست از ملكه‌اى كه به واسطه‌اش بر ادراكات جزئى قدرت حاصل شود .

و ممكنست از علم معانى نفس اصول و قواعد معلوم را اراده نمود .

و چون اهل محاوره لفظ معرفت را در جزئيّات استعمال ميكنند از اينرو مصنّف گفته است :

تعرف به احوال الخ ، يعنى دانسته مىشود بواسطه علم معانى احوال لفظ عربى و مقصود آنست كه :

معانى علمى استكه از آن ادراكات جزئيّه استنباط مىشود .

و منظور از ادراكات جزئيّه آگاهى به فردفرد از احوال مذكوره در اين فنّ مىباشد به اين معنا كه هرفردى كه از اين احوال يافت