توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٣

وجه تسمه علم بيان و معانى به بلاغت

فن معانى كلام و مدلولات عقليّه دانسته مىشود لذا از باب تسميه سبب باسم مسبّب آن را به اين نام موسوم كرده‌اند .

امّا تسميه فنّ دوّم به بيان بخاطر اين است كه بواسطه آن دانسته مىشود كه چطور معناى واحدى را به عبارات مختلف مىتوان بيان نمود .

و امّا تسميه فنّ سوّم به بديع : علّتش اين است كه اين فن مشتمل است بر مسائل و قواعد تازه و بديع .

و امّا وجه تسميه مجموع به بيان اين است كه : اين عبارت است از پرده برداشتن از نهان و ضمير و بديهى است كه بواسطه فنون سه‌گانه پرده از رخسار معانى مركوزه در دل برداشته مىشود .

متن :

الفن الاول‌علم المعانى

و هو علم تعرف به احوال اللفظ العربى التى بها يطابق مقتضى الحال .

شرح عربى قدّمه على البيان لكونه منه بمنزلة المفرد من المركّب ، لانّ رعاية المطابقة لمقتضى الحال و هو مرجع علم المعانى معتبرة فى علم البيان مع زيادة شئ آخر و هو ايراد المعنى الواحد فى طرق مختلفة .

ترجمه

مصنف گويد :