توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٥٠

[ اطلاق فصاحت به بلاغت ]

مثلا وقتى مىگويند اعجاز قرآن از اينجهت است كه در اعلاى طبقات فصاحت قرار گرفته مقصودشان از فصاحت بلاغت است .

قوله : نصب على الظّرفيّة : مقصود اين استكه نصب كلمه [ كثيرا ] به اين جهت است كه صفت ازمان واقع مىشود و همانطوريكه اسم زمان بايد منصوب بوده صفتش نيز لازم است چنين باشد .

قوله : و ما لتأكيد معنى الكثرة : كلمه [ ما ] اسميّه و مؤكّد معناى كثرت مىباشد .

قوله : و العامل فيه : يعنى عامل در [ كثيرا ] .

قوله : يراد بها هذا المعنى : ضمير در [ بها ] به فصاحت راجع است .

متن : و لها طرفان :

اعلى و هو حدّ الاعجاز و ما يقرب منه .

و اسفل و هو ما اذا غيّر الكلام عنه الى ما دونه التحق عند البلغاء باصوات الحيوانات .

شرح عربى و لها اى لبلاغة الكلام طرفان :

اعلى و هو حدّ الاعجاز و هو ان يرتقى الكلام فى بلاغته الى ان يخرج عن طوق البشر و يعجزهم عن معارضته و ما يقرب منه عطف على قوله و هو و الضمير فى منه عائد الى اعلى يعنى انّ الاعلى مع ما يقرب منه كلاهما من حدّ الاعجاز .

هذا هو الموافق لما فى المفتاح و زعم بعضهم انّه عطف على حدّ الاعجاز و الضمير فى منه عائد اليه يعنى انّ الطّرف الاعلى هو حدّ الاعجاز و ما يقرب منه من حدّ الاعجاز و فيه نظر لان القريب من