توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٤٢

[ اعتبار مناسب و مقصود از آن ]

[ اعتبار مناسب و مقصود از آن ]

[ اعتبار مناسب و مقصود از آن ]

استكه متكلّم آن را بحسب سليقه خود يا تراكيب بلغاء اعتبار و لحاظ مىنمايد

در لغت مىگويند : اعتبرت الشئ زمانيكه به آن شئ نظر بيفكنى و حالش را مراعات نمائى و منظور مصنّف از [ كلام ] كلام فصيح و از [ حسن ] حسن ذاتيست كه در بلاغت داخلست نه حسن عرضى كه از آن خارجست زيرا حسن عرضى بواسطه محسّنات بديعى حاصل مىشود .

است كه متكلّم آن را بحسب سليقه خود يا تراكيب بلغاء اعتبار و لحاظ مىنمايد .

شرح فارسى :

توضيح

در عبارات فوق اشاره بمراتب بلاغت و درجات آن شده و حاصل آن اينست :

ملاك رفعت شأن و علوّ كلام به اين است كه با اعتبارات و ملاحظات مناسب مطابق باشد چنانچه مناط انحطاط آن به عدم مطابقت امر مزبور مىباشد و بديهى است كه هرچه امر منظور بيشتر مورد توجّه قرار گرفته و مطابقت كلام با آن زيادتر ملاحظه شود بر بلاغت كلام افزوده‌تر مىگردد زيرا بلاغت از امور مقول بتشكيك و داراى مراتب متعدّد و متفاوت است و برعكس هرچه اين امر توجه نشود از حسن و ملاحت آن كاسته مىگردد .

شرح و تفصيل

لازمست در اينجا چهار نكته تشريح شود :

1 - مقصود از اعتبار مناسب .