توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٣٥

علت اختلاف مقتضيات احوال

تأكيد حكم مانند : فرموده حضرت در نهج البلاغه :

انّ الباطل خفيف و بىّ .

اطلاق تعلّق مسند مانند : فرموده حضرت در نهج البلاغه :

لا تجعلوا علمكم جهلا و يقينكم شكّا .

كه در اين مثال تعلّق مسند بمعمولش يعنى تعلّق [ لا تجعلوا ] به [ علمكم ] مجرّد از تأكيد است .

تأكيد تعلّق مسند مانند : فرموده حضرت در نهج البلاغه :

لا تظنّن بكلمة خرجت من احد سوءا و انت تجد لها فى الخير محتملا .

كه در اين مثال تعلّق مسند يعنى لا تظنّن به معمولش يعنى بكلمة مؤكّد بادات تأكيد يعنى [ نون مؤكّده ] است .

قصر تعلّق مسند مانند : فرموده حضرت در نهج البلاغه :

يأتى على النّاس زمان لا يبقى فيهم من القرآن الّا رسمه و من الاسلام الّا اسمه .

كه در اين مثال تعلّق [ يبقى ] به [ رسمه ] بنحو حصر و قصر است

تقييد مسند بتابع مانند : فرموده حضرت در نهج البلاغه :

الفكر مرآة صافية .

تقييد مسند به شرط مانند : فرموده حضرت در نهج البلاغه :

اذا كانت لك الى اللّه سبحانه حاجة فابدأ به مسأله الصّلاة على رسوله صلّى اللّه عليه و آله و سلّم .

تقييد مسند بمفعول مانند : فرموده حضرت در نهج البلاغه :

علامة الايمان ان تؤثّر الصّدق حيث يضرّك على الكذب حيث ينفعك .