توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٢٠

تتابع اضافات

آن مكان سعاد را ديده و صدايش را مىشنوى و فساد اين معنا از چيزهائى است كه عقل و نقل بر آن شاهد مىباشد .

سپس شارح در ذيل كلام مصنف كه مىگويد [ و فيه نظر ] مينويسد وجه اشكال آنست كه هركدام از كثرت تكرار و تتابع اضافات اگر موجب سنگينى تلفظ عبارت بر زبان باشند به تنافر از آنه احتراز حاصل شده و در غير اين صورت مخلّ بفصاحت نمىباشند چگونه ايندو فصاحت را بهم بزنند و حال آنكه در قرآن شريف واقع شده‌اند نظير :

مثل دأب قوم نوح كذلك ذكر رحمة ربّك عبده زكريا و نيز مانند :

و نفس و ما سوّاها فالهمها فجورها و تقواها .

شرح فارسى :

توضيح

تتابع اضافات

تتابع اضافات

آن است كه كلمه‌اى بما بعدش اضافه شود و مضاف اليه نيز بما بعدش اضافه گردد و نيز مضاف‌اليه دوّم به ما بعدش و همچنين تا چند بار اضافه مكرّر شود .

البته در اينجا قائل مجرّد تتابع اضافات را مخلّ بفصاحت قرار داده نه كثرت آن را مانند بيتى كه از ابن بابك نقل شده :

حمامة جرعى حومة الخ : يعنى اى كبوتر ماد سرزمين ريگ‌زار و صاحب سنگ و شن بنوا در آى و بخوان پس تو در مكانى هستى كه سعاد صدايت را مىشنود و خودت را مىبيند .

شاهد در اضافه حمامه است به جرعى و جرعى به حومه و حومه به جندل .