توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١١٩

كلام زوزنى و نقد شارح

فظهر فساد ما قيل انّ معناه انت بموضع ترين منه سعاد و تسمعين كلامها و فساد ذلك ممّا يشهد به العقل و النقل .

و فيه نظر لانّ كلّا من كثرة التّكرار و تتابع الاضافات ان ثقل اللفظ بسببه على اللسان فقد حصل الاحتراز عنه بالتّنافر و الّا فلا يخلّ بالفصاحة كيف و قد وقع فى التّنزيل مثل دأب قوم نوح كذلك ذكر رحمة ربّك عبده زكريا ، و نفس و ما سوّاها فالهمها فجورها و تقواها .

ترجمه

شارح گويد :

و تتابع اضافات مانند قول شاعر :

حمامة جرعى الخ .

در اين بيت كلمه [ حمامه ] به [ جرعى ] و كلمه [ جرعى ] به [ حومه ] و كلمه [ حومه ] به جندل اضافه شده است و [ جرعى ] تأنيث [ اجرع ] مىباشد و اينكه آن را با الف مقصوره در بيت ضبط كرده‌اند از باب ضرورت شعرى است و معناى آن زمين ريگزارى استكه در آن گياهى نرويد .

و كلمه [ حومه ] شئ بزرگ را گويند و كلمه [ جندل ] عبارت است از زمين سنگلاخ و [ سجع ] آواز كبوتر و پرنده مشابه آن را گويند .

و عبارت [ فانت بمرأى ] يعنى تو بطورى هستى كه سعادترا ديده و صدايت را مىشنود چنانچه وقتى مىگويند [ فلان بمرأى منى و مسمع ] يعنى در جائى است كه او را ديده و صدايش را مىشنوم .

در صحاح اللغة اينعبارت را اينطور معنا كرده استكه نقل شد .

بنابراين فساد كلاميكه در اينجا گفته شده ظاهر شد و آن اين است كه معناى عبارت مزبور آنست كه تو در موضع و مكانى هستى از