توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١١٨
كلام زوزنى و نقد شارح
اسبش كه مىگويد :
و نسعدنى فى غمرة بعد غمرة * سبوح لها منها عليها شواهد
يعنى : و يارى مىكند مرا در سختى بعد از سختى اسب تند روئى كه براى او است از نفس وى بر او نشانههائى بر نجابتش .
شاهد در تكرار متعدد ضمير ( ها ) است در ( لها و منها و عليها ) كه سبب عدم فصاحت بيت شده است .
كلام زوزنى و نقد شارح
كلام زوزنى و نقد شارح
زوزنى در مقام انتقاد باستشهاد به بيت مذكور گويد :
تكرار عبارتست از اينكه چيزى دوبار ذكر شود و تعدد تكرار به اينست كه چهار مرتبه ذكر گردد و كثرت آن به اين استكه لااقل شش بار نام برده شود و حال آنكه در بيت مذكور سه مرتبه ذكر شده .
شارح در جواب گويد : مقصود از كثرت معناى مقابل واحد مى باشد و بديهيست كه كثرت به اين معنا در بيت حاصل مىباشد .
شرح عربى و تتابع الاضافات مثل قوله :
حمامة جرعى حومة الجندل اسجعى * فانت بمرأى من سعاد و مسمع
ففيه اضافة حمامة الى جرعى و جرعى الى حومة و حومة الى الجندل و الجرعى تأنيث الاجرع ، قصرها للضّرورة و هى ارض ذات رمل لا تنبت شيئا و الحومة معظم الشّئ و الجندل ارض ذات حجارة و السجع هدير الحمامة و نحوه .
و قوله فانت بمرأى اى بحيث تراك سعاد و تسمع صوتك يقال فلان بمرأى منّى و مسمع اى بحيث اراه و اسمع قوله كذا فى الصّحاح