تفسير كابلى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤١٨

سورة آل عمران

يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ ( 164 )

مىخواند بر ايشان آيت‌هاى خدا را ؛ و پاك مىكند ايشان را ( از شرك و غيره ) ؛ و مىآموزد ايشان را كتاب و سخن سودمند ؛ و هر آئينه بودند از پيش در گمراهى آشكارا ؛

تفسير : مضمون اين آيت در سورهء بقره دو جاى گذشته است ؛ خلاصه‌اش اينكه چهار شأن آن حضرت - صلّى اللّه عليه و سلّم - تذكار گرديده :

( 1 ) تلاوت آيات ؛ يعنى آيات كريمه را خواندن ، و براى مردم شنوانيدن ؛ و چون مردم عرب اهل زبان بودند ، معنى ظاهرى آنها را فهميده ، بر آن عمل مىكردند ؛

( 2 ) تزكيهء نفوس آنها ؛ از آلايش نفسانى ، و تمام مراتب شرك و معصيت ، و روشن گردانيدن دل‌هايشان ؛ كه اين در اثر تعميل « 1 » مضامين عمومى آيات الهى ( ج ) و فيض صحبت رسالت پناهى ، و توجّه و تصرّف قلبى حضرت وى به حكم خداوندى ، حاصل مىشد ؛

( 3 ) تعليم كتاب ؛ يعنى ، مقاصد كتاب اللّه را به آنها فهمانيدن ؛ كه در مواقع مخصوص به آن احتياج مىافتد ؛ مثلا ، اگر صحابه كدام لفظ را « 2 » از لحاظ تبادر عمومى و محاوره معنى كرده ، دچار مشكلات مىشدند ؛ در آن وقت پيغمبر ( ص ) مقصد اصلى كتاب اللّه را كه از قرينهء مقام معيّن مىگرديد ، بيان كرده ؛ اشتباهشان را زايل مىفرمود ؛ چنان كه در آيت كريمهء « الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ » و ديگر جاهاى قرآن كريم به عمل آمده ؛

( 4 ) تعليم حكمت ؛ يعنى ، آموختن سخنان عميق ؛ و كنه حقيقت ؛ و اطّلاع دادن اسرار غامضه و لطائف قرآن كريم ، و علل دقيق و عميق شرع مبين ، خواه به تصريح يا به اشاره ؛

( 1 ) . اجراى ( 2 ) . يك كلمه را