تلخيص النحو (فارسى) — الصفحة ٢٨

سوم از اسماء مبنيّه اسماء اشاره است

لكن من در مذكر بيشتر و ما در مؤنث بيشتر آورده شود مثال :

« يَسْجُدُ لَهُ مَن فِي السَّماوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ » « وَلَهُ مَا فِي السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ » .

سوم از اسماء مبنيّه اسماء اشاره است

سوم از اسماء مبنيّه اسماء اشاره است

سوم از اسماء مبنيّه اسماء اشاره است يعنى الفاظىكه به‌آنها اشاره كنند يعنى الفاظىكه نيابت مىكنند از اشارات عمليه و به‌جاى اشاره با انگشت و دست و يا چشم و امثال اينها استعمال مىشود پس اينها اشارات لفظيّه‌اند و آنها چند لفظاند يكى از آنها « ذا » است براى مذكر و « تا » براى مؤنث و اين دو را تثنيه باشد چون « ذان » و « تان » در دو حالت رفع و « ذين » و « تين » در حالت نصب و جر و جمع براى اين دو نباشد و ديگر « اولاء » است با مدّ و گاه بى مدّ استعمال شود ولى فصيحش با مدّ است اولاء اشاره است به‌جمع مذكر يا غير مذكر عاقل و غير عاقل مانند ذا و تا كه عاقل و غير عاقل را مساوى است ديگر « هُنا » است بىمدّ براى اشاره به‌مكان و اسماء اشاره نيز از زمره معارفند و تعريف آنها به‌واسطه مشارٌ اليه آنها است چه اگر مشارٌ اليه نباشد معنى ذا و غير او را هيچ تشخص و تعين نباشد و گاه شود كه هر يك از اين اسماء را ها بر اوّل داخل شود چون « هذا و هاتا و هؤلاء و هاهنا » و اين ها را هاء تنبيه نامند يعنى آگاه نمودن و مقصود از آوردن هاء اين است كه مخاطب را در اول بيدار كند يا خبردار سازد تا ملتفت اشاره شود پس چون گويى هذا گويا كه گفته با خبر باش و بعد اشاره كرده و گاه شود كه هر يك را كاف در آخر داخل شود چون : « ذاك ، تاك ، اولئك ، و هناك » ، و كاف و