تلخيص النحو (فارسى) — الصفحة ٢٦

دوم از اسماء مبنيّه ، اسماء موصولى است

فصلٌ :

مبنيّه و اقسام آن و بحث ضمائر

مبنيّه و اقسام آن و بحث ضمائر

اسماء مبنيّه چند قسم است يك از آنها ضمائرند ومراد ضمائر بارزه‌اند زيرا كه اعراب و بناء خصيصهء مذكور است نه مستتر و محذوف ، ضمير بارزه دو قسم است متصل و منفصل .

منفصل دو قسم است مرفوع ، يعنى آنكه در محل رفع است و آن : « هُو ، هُما ، هُمْ ، هِىَ ، هُما ، هُنَّ ، انْتَ ، انْتُما ، انْتُمْ ، انْتِ ، انْتُما ، انتُنَّ .

انَا نَحْنُ و منصوب يعنى آنكه در محلِّ نصب واقع شده و آن :

« ايّاهُ ، ايّاهُما ، ايّاهُمْ ، ايّاها ، ايّاهُما ، ايّاهُنَّ ، ايّاكَ ، ايّاكُما ، ايّاكُمْ ، ايّاكِ ، ايّاكُما ، ايّاكُنَّ ، ايّاىَ ، ايّانا » .

متصل را سه قسم است مرفوع و آن شش صيغهء مخاطب و دو صيغهء متكلم و آن : « تَ ، تُما ، تُمْ ، تِ ، تُما ، تُنَّ ، تُ ، و نا » ؛ ومنصوب چون : « ضَرَبَه ، ضَرَبَهُما ، ضَرَبْهُم ، ضَرَبْها ، ضَرَبَهِما ، ضَرَبهُنَّ ، ضَرَبكَ ، ضَرَبْكُما ، ضَرَبكُم ، ضَرَبكِ ، ضَرَبَكُما ، ضَرَبكن ، ضَربنى ، ضَرَبنا » .

و مجرور چون : « بِهِ ، بِهِما ، بِهِم ، بِها ، بِهِما ، بِهِنَّ ، بِكَ ، بِكُما ، بِكُمْ ، بِكِ ، بِكُما ، بِكُنَّ ، بى ، بِنا » .

اين بود اقسام ضمائر بارزه و امّا مستَتِر را يك قسم بيش نيست و آن ضمير مرفوع است زيرا كه ضمير جرّ و نصب هرگز مستَتِر نگردد و ضمير مستتر هم منفصل نگردد .

دوم از اسماء مبنيّه ، اسماء موصولى است

دوم از اسماء مبنيّه ، اسماء موصولى است

قسم دوم موصولاتند يعنى اسماء موصوله يعنى صله آورده شده يعنى اسمائىكه محتاجند به صله كه بايد براى آنها صله آورد و بدون صله معنى آنها واضح نشود صله يعنى